شرایط استفاده از وکیل رایگان چیست؟

شرایط استفاده از وکیل رایگان چیست؟

گرفتن وکیل رایگان یکی از مباحث حقوقی است که کمتر به آن پرداخت شده است و افراد زیادی از آن آگاهی ندارند، استخدام وکیل امری است که باید از جانب متهم برای دفاع از خودش در مقابل اتهام جرم انجام شود، استخدام وکیل هم نیازمند پرداخت هزینه های آن است اما در برخی موارد به دلیل عدم توانایی متهم در استخدام وکیل از طرف دادگاه برای متهم وکیل رایگان معیین می شود، در این مقاله به بررسی مفهوم وکیل رایگان و قوانین مرتبط با آن می پردازیم.

وکیل و وکالت

وکیل فردی است که از جانب یک شخص دیگر مامور به انجام امری می شود، در مباحث حقوقی وکیل معمولا فردی است که به قوانین حقوقی و قضایی آشنایی کامل دارد و به دلیل همین آشنایی می تواند امور حقوقی موکل را پیگیری کند. معنی لغوی وکالت تفویض و واگذاری امری به دیگری است، در مباحث حقوقی وکالت عقدی است که بر اساس آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود می کند، هنگامی که عقد وکالت برقرار شد وکیل و موکل در برابر همدیگر مکلف به انجام تکالیفی خواهند شد.

شغل وکالت دادگستری در تمامی کشورها نیازمند تحصیلات مرتبط با آن است و علاوه بر آن وکلا باید مجوزهای لازم برای اخذ وکالت را از مراکز قانونی ذیصلاح دریافت کنند تا بتوانند حق وکالت داشته باشند. داشتن وکیل حقی است که بر اساس اصل ۳۵ قانون اساسی برای تمامی مردم در نظر گرفته شده است و هر متهم قضایی می تواند برای دفاع از خود وکیل داشته باشد و اگر توانایی استخدام وکیل را نداشته باشد دادگاه به صلاحدید خود می تواند برای وی یک وکیل رایگان درخواست کند، وکیل رایگان هم ملزم است حق کامل وکالت را برای شخص درخواست کننده وکیل رایگان به جا آورد.

وظایف وکیل و موکل در قبال یکدیگر

هم وکیل و هم موکل بعد از عقد قرارداد وکالت نسبت به همدیگر حقوقی دارند برای مثال اگر به خاطر عمل وکیل خسارتی به موکل وارد شود، وکیل مسئول آن خواهد بود و باید آن خسارت را جبران کند، وکیل باید در تمامی اعمال خود مصلحت و نفع موکل را در نظر بگیرد و در مواردی که به وی حق دخالت داده نشده نباید دخالت کند، اگر برای انجام یک امر موکل چند وکیل را معین کرده باشد هر کدام از وکلا بدون اطلاع از وکیل دیگر نمی توانند مباردت به انجام عملی کنند.

موکل هم باید تمامی شروطی را که در ضمن عقد وکالت با وکیل طی کرده رعایت کند، تمامی مخارجی که وکیل برای امر وکالت صرف می کند به عهده موکل است و موکل باید تمامی آنها را بپردازد، اینکه وکیل رایگان باشد یا نباشد به جز در مورد مخارج در دیگر وظایف طرفین نسبت به هم فرقی بین وکیل رایگان و وکیل معمولی وجود ندارد.

وکالتنامه

وکالتنامه قراردادی است که بین وکیل و موکل نوشته می شود و بر اساس این قرارداد وکیل و موکل نسبت به همدیگر وظایفی را پیدا می کنند، وکالتنامه برای امور مختلفی مانند پیگیری های حقوقی، امور بانکی، ملکی و … نوشته می شود، وکالتنامه های نوشته شده مشمول قوانین مدنی وکالت می شوند.

وکالت نامه چگونه نوشته می شود؟

در وکالت نامه باید تمامی مشخصات موکل و وکیل نوشته شود برای وکیل علاوه بر مشخصات کلی مشخصات کاری پروانه وکالت وی نیز باید نوشته شود، مورد بعدی که در وکالت نامه قید می شود مورد وکالت می باشد مورد وکالت در واقع موضوعی است که وکیل قرار است برای موکل کار کند این موضوع می تواند پیگیری برای ساخت ساز یک ملک یا انجام امور حقوقی یک کارخانه باشد یا نمایندگی از موکل در دادگاه های حقوقی.

مورد نهایی و بسیار مهمی که در آخرین بند وکالتنامه ها نوشته می شود حدود اختیارات است، تمامی مواردی که وکیل حق دسترسی به آنها را دارد باید در این بخش نوشته شود، برای مثال وکیل می تواند به اندازه مبلغی مشخص از حساب موکل برای انجام کارهای اداری پول برداشت کند یا اینکه اجازه ای برای وکیل صادر شود تا امکان عزل و نصب افراد در یک شرکت را داشته باشد.

وکالت مطلق

اگر فردی شخص دیگری را در تمامی امور مرتبط با خود به عنوان وکیل اعلام کند در واقع وکالت مطلق انجام شده است، البته باید توجه داشت که وکالت مطلق حدودی دارد برای مثال وکیل نمی تواند در اموری مانند ولایت بر صغیر یا شهادت و سوگند در دادگاه به وکالت از شخص دیگری عمل کند، اگر چه در ماده ۶۶۱ قانون مدنی وکالت مطلق به معنای نیابت در اداره اموال و سرپرستی امور مالی موکل معنی شده است اما در عرف جامعه وکالت مطلق به معنای وکالت در تمامی امور در نظر گرفته می شود.

بیشتر بخوانید  دعوای خلع ید چیست و هزینه ی آن چقدر است؟

وکالت مقید

در وکالت مقید موردی که باید وکالت در آن انجام شود کاملا مشخص است و وکیل نمی تواند در موارد دیگری دخالت کند. بر اساس ماده ۶۶۳ قانون مدنی وکیل نمی تواند عملی را که خارج از حدود وکالت است انجام دهد.

در روال عادی زمانی که شخصی با انتخاب و اختیار خود فرد دیگری با به عنوان وکیل انتخاب کند و با وی قرارداد وکالت ببندد وکیل مورد نظر را وکیل انتخابی می گویند اما به جز چنین وکیلی، موارد دیگری هم وجود دارند که در ادامه به آنها می پردازیم.

مهارت های مورد نیاز یک وکیل

شاید بدست آوردن مدرک تحصیلی حقوق زیاد مشکل نباشد اما یک وکیل خوب شدن بسیار مشکل است، سالها تجربه و مهارت لازم است تا یک فرد بتواند به صورت حرفه ای وکالت کند، یک وکیل خوب باید مهارت های بسیار زیادی در امور مختلف داشته باشد تا بتواند از پس پرونده های سنگین برآید.

  • یک وکیل باید از استعداد بالا در استدلال و استنتاج برخوردار باشد، با استدلال درست و قوی می تواند حرف های خود را به کرسی نشاند، وکیل باید بتواند اعمال و رفتار طرف مقابل موکل خود را تجزیه و تحلیل کند تا از حقوق موکل خود دفاع کند.
  • قدرت بحث و جدل مورد دیگری است که یک وکیل باید آن را دارا باشد، طرف مقابل می تواند به راحتی با فلسفه بافی و ارائه دلایل مختلف که به دور از واقعیت هستند وکیل را به چالش بکشد، وکیل برای رویارویی با چنین مواردی باید بتواند به خوبی بحث کند و از روشهای مختلف برای عکس العمل مناسب استفاده کند.
  • یک وکیل حرفه ای باید بسیار مقاوم و محکم باشد، از تهدیدها نترسد و ذاتی مبارزه خواه داشته باشد.
  • وکیل حرفه ای نباید هیچ گاه ناامید شود باید تا آخرین لحظه برای دفاع از موکل خود تلاش کند بسیاری از اوقات بن بست ها به مرور زمان با کمی صبر و حوصله از بین خواهند رفت.

نکات مهم در مبحث وکیل رایگان

  • وکیل رایگان تحت دو عنوان وکیل تسخیری و وکیل معاضدتی در دادگاه ها شناخته می شود و توسط رای دادگاه و با کمک اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری برای متهمانی که شرایط گرفتن وکیل را ندارند داده می شود.
  • علاوه بر اداره معاضدت ممکن است وکیل رایگان از مرکز امور مشاوران قوه قضائیه درخواست شود.
  • اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری با هدف کمک به اقشار کم بضاعت در سال ۱۳۱۶ راه اندازی شده و با ارائه وکیل رایگان به کمک افراد ناتوان از استخدام وکیل می آید.
  • کانون وکلای دادگستری در هر استانی که حداقل ۶۰ وکیل داشته باشد باید بصورت مستقل راه اندازی شود و خدمات ارائه وکیل رایگان را انجام دهد.
  • امکان درخواست وکیل رایگان از استان های دیگر هم برای افراد وجود دارد.
  • در جرایم سنگین که منجر به احکام سنگین می شود دادگاه خود درخواست وکیل رایگان را برای متهم فاقد توانایی در یافت وکیل می دهد اما در سایر جرایم درخواست وکیل باید توسط خود فرد انجام شود.
  • بسیاری از مردم هیچ آشنایی با مبحث وکیل رایگان ندارند و حتی نمی دانند که داشتن وکیل رایگان یکی از حقوق آنها است البته در زمانی که توانایی گرفتن وکیل را ندارند، این ناآگاهی از بحث وکیل رایگان باعث شده تا برخی از افراد به دلیل ترس از نداشتن وکیل در مباحث حقوقی از پیگیری حق خود صرف نظر کنند، یکی از نیازهای امروز جامعه آشنایی مردم با بحث وکیل رایگان می باشد.
  • وکیل رایگان دقیقا همان کاری را انجام می دهد که یک وکیل استخدامی انجام می دهد و از نظر عملکرد و پیگیری هیچ تفاوتی با سایر وکلا ندارد.
  • علاوه بر اداره معاضدت هستند وکلایی که به صورت داوطلبانه به عنوان وکیل رایگان برای افراد ناتوان و مستحق کار می کنند.

وکیل رایگان معاضدتی

در مواردی که پرونده کیفری نیست و حالت حقوقی دارد و شخص برای دفاع از خود نیازمند وکیل است اما به دلایل مختلف مانند عدم بضاعت مالی نمی تواند وکیل اختیار کند، می تواند از دو نهاد تقاضای وکیل رایگان کند این دو نهاد عبارتند از : ۱- مرکز امور مشاوران قوه قضائیه ۲- کانون وکلای دادگستری. فرد متقاضی باید به یکی از این مراکز مراجعه کند و تقاضای کتبی خود به همراه دلایل آن را ارائه کند، سپس چنانچه وی شرایط لازم را داشته باشد نهاد مورد تقاضا می تواند برای فرد وکیل رایگان یا وکیل معاضدتی ارائه کند.

بیشتر بخوانید  تفاوت وکیل دادگستری با وکیل قوه قضاییه چیست؟

وکیل رایگان تسخیری

با توجه به اینکه پرونده های قضایی به دو دسته پرونده های کیفری و پرونده های حقوقی تقسیم می شود، زمانی که یک پرونده کیفری در جریان باشد و حضور وکیل در آن الزامی باشد اما به دلایلی مانند نداشت بضاعت مالی متهم یا خودداری متهم در گرفتن وکیل برای متهم وکیلی در نظر گرفته نشده باشد در این حالت با توجه به نظر دادگاه از بین وکلای دادگستری یک وکیل رایگان برای او گرفته می شود، این وکیل را وکیل رایگان تسخیری یا وکیل تسخیری می گویند.

در صورتی که موکل در دادگاه برنده شود دادگاه می تواند طرف دیگر دعوا را به پرداخت حق الوکاله وکیل معاضدتی محکوم کند، این حق برابر ۵ درصد از حکم صادره بر علیه طرف دیگر می باشد، اگر موکل در دادگاه برنده نشود هیچ حق الوکاله ای به وکیل تعلق نمی گیرد.

وکیل اتفاقی

مورد وکیل اتفاقی زمانی مطرح می شود که شخصی در رشته حقوق تحصیل کرده باشد به قوانین قضایی آگاهی دارد اما شغل وی وکالت نیست و بخواهید به صورت اتفاقی به عنوان وکیل برای افرادی مانند بستگان و نزدیکان خود وکالت کند می تواند بدون طی روندهای خاص دریافت اجازه نامه وکالت، تنها برای همان مورد خاص پروانه وکالت بگیرد، چنین شخصی را وکیل اتفاقی می گویند.

وکالت بلاعزل و وکیل رایگان

وکالت بلاعزل به زبان ساده یعنی اینکه موکل حق برکنار کردن وکیل خود را نداشته باشد، در تعیین این نوع از وکالت باید دقت زیادی صورت گیرد چون اختیارات زیادی به وکیل داده می شود و ممکن است افرادی از طریق همین موضوع کلاهبرداری کنند.

برای ثبت وکالت بلاعزل، باید به دفاتر اسناد رسمی مراجعه شود و همراه داشتن مدارک شناسایی مانند کارت ملی و شناسنامه وکیل و موکل و کپی آنها ضروری است. در مواردی که نیاز است برای خرید و فروش ملک یا خودرو، وکالت داده شود، باید اسناد مربوطه اموال موکل نیز به دفترخانه‌ها ارائه شود.

شرایط استفاده از وکیل رایگان در دادگاه

هر فردی نمی تواند درخواست وکیل رایگان کند، باید توجه داشت اگر پرونده حقوقی است شرط لازم برای گرفتن وکیل رایگان در پرونده های حقوقی اثبات عدم بضاعت مالی است ، اما نکته ای که در اینجا وجود دارد چگونگی تعیین بضاعت مالی است، برای تعیین بضاعت مالی نمی توان راه مشخصی تعیین کرد اما قانون برای جلوگیری از مشکلات بیشتر در این زمینه سه راه را مشخص کرده است:

اولین راه از طریق جزئیات پرونده است برای مثال اگر فردی تقاضای اعسار داده باشد و دادگاه در پرونده اش آن را قبول کرده باشد این خود دلیل بر ناتوانی وی می باشد. دومین راه ارائه چند شاهد است که به عدم بضاعت مالی فرد شهادت دهند، سومین راه هم وکیل قبلی فرد است البته اگر قبلا وکیل داشته باشد، وکیل قبلی هم با دادن شهادت می تواند عدم بضاعت مالی فرد را تایید کند.

علاوه بر عدم بضاعت مالی شرط دیگری که یک شخص بتواند از وکیل رایگان استفاده کند این است که پرونده وی قابل دفاع باشد و پایه و اساس صحیح داشته باشد، به این معنا که ممکن است فرد برای پرونده ای درخواست وکیل کند که هیچ نتیجه ای در بر ندارد و تنها باعث اتلاف وقت و هزینه می شود.

خودداری از قبول وکالت معاضدتی توسط وکیل

در مورد وکالت معاضدتی قوانینی توسط قانون گذار گذاشته شده که وکلا را ملزم به قبول وکالت های معاضدتی می کند برای مثال در ماده ۳۱ قانون وکالت بیان شه که وکالت معاضدتی که از طرف کانون وکلا به وکیل ارجاع داده میشود باید توسط وکیل اجرا شود، همچنین در ماده ۳۳ قانون وکالت بیان شده که وکلای دادگستری مکلفند در هر سال در صورت وجود در سه دعاوی حقوقی که عنوان وکالت معاضدتی شرکت کنند، عدم پذیرش وکالت معاضدتی برای وکلا تخلف محسوب می شود، این امر تکلیفی است که قانون بر عهده وکیل گذاشته است البته باید توجه داشت که موکل می تواند وکیل خود را عزل کند در این شرایط موکل دیگر حق استفاده از وکیل معاضدتی را ندارد.

منبع : ویکی‌پدیا ، دانشنامه آزاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .