انواع حکم قضایی

انواع حکم قضایی

در این محتوا قصد داریم به بررسی انواع حکم قضایی و تعریف هر یک بپردازیم. بررسی این احکام در راستای افزایش سطح آگاهی کاربران صورت می‌گیرد تا افراد بتوانند از این طریق در صورت مواجه شدن با موارد مشابه تکلیف خود را بدانند و تصمیم بهتری هم اتخاذ نمایند. البته مطالعه این مقاله لزوم مشورت با وکیل پایه یک دادگستری را برای تصمیم‌گیری در زمان اجرای حکم از بین نبرده و همچنان به کاربران توصیه می‌کنیم که در صورت مواجه شدن با هرگونه حکم قضایی چه در پرونده‌های حقوقی و چه در پرونده‌های کیفری از خدمات یک موسسه حقوقی معتبر برای مشاوره استفاده نمایند.

با این حال کاربران مطلع و آگاه جامع امروز ایرانی بایستی با انواع این احکام آشنا باشند. امروزه پرونده‌های حقوقی و کیفری زیادی هر روز در دادگاه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد که همگی آنها مشمول یکی از انواع حکم قضایی می‌شود. تعریف هر یک از این احکام از نظر قانون با هم تفاوت دارد. بسته به نوع پرونده و البته نوع حکم کاربر نیز باید رفتار متفاوتی را برای رهایی و نجات از آن در پیش بگیرد. اینکه کدام یک از این احکام قابل تجدید نظر هستند و یا امکان اعتراض به آنها وجود دارد و این احکام چه مجازاتی را برای فرد تعریف می‌نمایند، موضوعاتی است که در ادامه به بررسی دقیقی آنها خواهیم پرداخت.

تعریف حکم قضایی

قبل از اینکه با انواع حکم قضایی آشنا شوید، ابتدا بایستی تعریفی جامع از خود حکم و حکم قضایی را با هم مرور کنیم. به صورت کلی به رأی و نظری که در دادگاه برای محتویات پرونده و موضوع مورد بررسی صادر می‌شود، حکم اطلاق می‌گردد. حکم یک اصطلاح حقوقی است که به نوعی روی نظر و تصمیم دادگاه برای یک پرونده حقوقی و یا کیفری در نظر گرفته شده است. تقسیم‌بندی انواع حکم نیز بر اساس نوع اجرای آن و شرایط خود پرونده می‌باشد. گاها به نظر و تصمیمی که دادگاه اتخاذ می‌نماید، واژه قرار نیز اطلاق می‌گردد که تعریف متفاوتی با حکم دارد. در حکم دستور دادگاه بایستی توسط طرفین اجرا شود و نظر دادگاه درباره ماهیت کلی یا جزئی پرونده شما بوده است. در غیر این صورت به نظر و تصمیم دادگاه اصطلاحاً قرار اطلاق خواهد شد.

حکم قضایی ممکن است شما را مجبور به انجام کاری نماید و یا حتی شما را از انجام کاری کاملاً منع نماید. لازم است بدانید که حکم صادر شده از طرف دادگاه حتماً بایستی از طرف طرفین دعوا مورد قبول قرار گرفته و اجرا شود. در غیر این صورت ممکن است شما در برابر خود دادگاه نیز مجرم شناخته شده و به جرم بی‌احترامی به دادگاه و حکم قضایی محاکمه شوید. برای رهایی از این شرایط حتماً باید بعد از صادر شدن حکم نسبت به اجرای آن اقدام نموده و دعوا را فیصله دهید.

انواع حکم قضایی

بعد از تعریف و بیان مقدمات لازم برای حکم قضایی نوبت به این رسیده است تا انواع حکم‌های دادگاه را با هم مرور کرده و شرایط هر یک را نیز بیان کنیم. البته ذکر این نکته مجدداً لازم است که آشنایی با تعریف هر یک از انواع احکام قضایی نیاز شما ر ا برای مراجعه به وکیل پایه یک دادگستری و مشورت با وی برای تصمیم‌گیری بهتر برطرف نمی‌کند؛ زیرا هر یک از این احکام در پشت پرده دارای مفاد و تبصره‌های زیادی هستند که جز یک فرد باتجربه و متخصص نمی‌تواند آنها را برای شما طبق پرونده و محتویات آن بازگو نماید.

بیشتر بخوانید  روشهای وصول چک برگشتی چیست؟

از این رو به اشتباه تنها مبتنی بر محتویات این تعاریف‌ها اقدام به تصمیم‌گیری نکرده و حتماً مفاد پرونده خود را با فردی آگاه و متخصص در میان بگذارید. عدم دقت در چنین موضوعاتی می‌تواند صدمات فوق‌العاده جبران‌ناپذیری را برای شما به دنبال داشته باشد. با همه این اوصاف تصمیمات دادگاه در قالب حکم قضایی به 5 دسته کلی تقسیم می‌شوند. 1- اعلامی و تاسیسی 2- غیابی و حضوری 3- قطعی و غیرقطعی 4- نهایی و غیر نهایی 5- لازم‌الاجرا و غیر لازم‌الاجرا انواع حکم قضایی هستند که در ادامه قصد داریم به صورت مجزا به تعریف هر یک بپردازیم و قوانین مربوط به هر یک را نیز مرور نماییم.

حکم اعلامی و تاسیسی

اسامی حکم اعلامی و تاسیسی خود تعریفی واضح برای این احکام می‌باشند. در حکم اعلامی دادگاه بعد از بررسی کامل پرونده و شکایت شاکی وضعیت جدیدی را به وجود نمی‌آورد. به این معنی که اگر شما برای تعیین وضعیت یک مورد حقوقی به دادگاه مراجعه نموده باشید و دادگاه در این باره حق را برای شما قائل باشد، رأی خود را به صورت حکم قضایی اعلامی به طرفین اعلام داشته و تأکید روی اجرای بند حقوقی می‌نماید. به این صورت هیچ چیز جدیدی به مورد حقوقی قبلی اضافه نمی‌شود.

در طرف مقابل اگر حکم قضایی دادگاه یک حکم جدید باشد و با شرایط اولیه حقوقی پیش آمده بین طرفین تفاوت داشته باشد، اصطلاحاً حکم قضایی تاسیسی نامیده می‌گردد. به همین دلیل صدور یک حکم جدید به این نوع حکم اصطلاح تاسیسی اطلاق شده است.

البته کر این نکته هم ضروری است که گاها تفکیک کردن نوع حکم قضایی دادگاه به این راحتی‌ها هم نیست. برای مثال در بندهای بعدی متوجه خواهید شد که یک حکم هم می‌تواند قطعی و هم اعلامی و یا هم تاسیسی و قطعی باشد.

حکم غیابی و حکم حضوری

تعریف حکم حضوری و حکم غیابی هم در میان انواع حکم قضایی تعریف ساده‌ای دارد. از روی خود این کلمات به راحتی می‌توان نوع حکم را تشخیص داد. در مواردی که فرد متهم در از ابتدا در دادگاه حاضر بوده و در جریان اتفاقات دادگاه قرار می‌گیرد و در پایان دادگاه اقدام به صدور رأی می‌نماید، اصطلاحاً حکم پرونده حکم حضوری خواهد بود. منظور از حضوری در این حکم حاضر بودن متهم پرونده در روند بررسی دادگاه می‌باشد. شاید از خود بپرسید که مگر بدون حضور متهم هم می‌توان به پرونده رسیدگی کرد؟

پاسخ این سؤال مثبت است. گاها به دلیل عدم دسترسی به متهم، مجهول المکان بودن وی و یا هر دلیل دیگری دادگاه بدون حضور متهم اقدام به صدور حکم قضایی می‌نماید که در این شرایط به این نوع حکم اصطلاحاً حکم غیابی گفته می‌شود. برای مثال یکی از موارد و مصادیق بارز این نوع حکم که در دادگاه‌های ایران رواج دارد، حکم طلاق غیابی و یا دادگاه مهریه غیابی می‌باشد. کاربران باید در نظر داشته باشند که غیبت در این نوع حکم اطلاق به زمانی می‌شود که نه خود متهم، نه وکیل وی و نه دادخواست وی در دادگاه وجود نداشته باشد. گاها یکی از طرفین دادگاه می‌تواند به جای حضور در دادگاه از وکیل خود بخواهد تا به جای وی و در مقام دفاع در دادگاه حاضر شود. در این شرایط حکم قضایی دیگر حکم غیابی نبوده و همان تعریف حکم حضوری بر روی آن قرار داده می‌شود.

بیشتر بخوانید  مشاوره حقوقی مهاجرت

حکم قطعی و حکم غیرقطعی

حکم قطعی و غیرقطعی نیز انواعی از احکام قضایی هستند که در مواقعی از آنها به عنوان تعریف یک نوع حکم استفاده می‌شود. احکام و آرای صادر شده از طرف دادگاه گاها قابل اعتراض می‌باشند. در این شرایط قانون دادگاه و قضای دیگری را مسئول رسیدگی به اعتراض یکی از طرفین قرار می‌دهد؛ اما در برخی مواقع نیز این امکان برای هیچ کدام از طرفین دعوا وجود ندارد. برای مثال در دعاوی حقوقی مالی زیر 3 میلیون تومان در حال حاضر نمی‌توان به رأی پرونده اعتراض کرد. در چنین مواقعی حکم صادر شده از طرف دادگاه اصطلاحاً حکم قطعی خوانده می‌شود. در مواردی هم که اجازه اعتراض برای طرفین در حکم و رأی دادگاه وجود داشته باشد، حکم قضایی غیرقطعی تلقی می‌گردد.

حکم نهایی و غیر نهایی

تعریف احکام نهایی و غیر نهایی شباهت‌هایی با تعریف احکام قطعی و غیرقطعی دارند. در تعریف حکم نهایی باید بیان کنیم که این احکام دیگر قابل اعتراض و فرجام خواهی نیستند. دقت کنید که یک حکم غیرقطعی با اینکه این قابلیت را دارد اما تحت شرایطی می‌تواند تبدیل به یک حکم نهایی شود. حکم قطعی دادگاه، حکم غیرقطعی دادگاه که زمان اعتراض و فرجام خواهی آن گذشته باشد و حکم دادگاه تجدید نظر بعد از اعتراض به حکم غیرقطعی مصادیق حکم نهایی در دادگاه می‌باشند. در غیر این صورت احکام صادر شده از طرف دادگاه حکم غیر نهایی اطلاق خواهند شد.

حکم لازم‌الاجرا و حکم غیر لازم‌الاجرا

آخرین نوع حکم قضایی که قصد معرفی و تعریف آن را داریم، حکم لازم‌الاجرا و غیر لازم‌الاجرا می‌باشند. حکم لازم‌الاجرا همانطور که از اسمش پیدا است، یکی از طرفین را وادار به اجرای رأی صادر شده در زمان مشخص می‌نماید. طبق قانون در صورتی که فرد از اجرای این حکم سر باز زند و آن را به تأخیر بیندازد، طرف دیگر می‌تواند با کمک نیروی انتظامی و قوه قهریه وی را مجبور به اجرای حکم کند. در غیر این صورت نیز حکم قضایی غیر لازم‌الاجرا تلقی خواهد شد. احکام نهایی و قطعی معمولاً لازم‌الاجرا می‌باشند.

این نوشته در بلاگ ارسال شده است. این لینک مستقیم به این نوشته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .