انواع سرقت تعزیری و مجازات آن در حقوق جزای اسلامی

theft types

جرم سرقت، بر مبنای قوانین فقهی که پایه و اساس حقوق جزای اسلامی است، به دودسته سرقت حدی و سرقت تعزیری تقسیم می‌شود. برای جرم سرقت حدی، توسط شارع و قانون‌گذار مجازاتی بسیار سنگین در نظر گرفته‌شده است که در صورت وقوع آن دست سارق به طرقی که کاملاً مشخص است، قطع می‌شود. البته جرم سرقت حدی، شرایطی دارد که جز در تعداد معدودی از سرقت‌ها، تمام آن‌ها احراز نمی‌شود. در مقابل هر سرقتی که تمام شرایط سرقت حدی را نداشته باشد، سرقت تعزیری نامیده می‌شود. سرقت تعزیری انواع مختلفی دارد که در این مقاله به توضیح و مجازات آن‌ها می‌پردازیم.

سرقت تعزیری چیست؟

برای آن‌که یک سرقت حدی محسوب شود، باید سارق، مال مسروقه ) دزدیده‌شده(و همچنین سرقت شرایط خاصی داشته باشند. درصورتی‌که حتی یک مورد از شرایط سرقت حدی وجود نداشته باشد سرقت تعزیری خواهد بود.

شرایط سرقت تعزیری

بر اساس ماده 651 قانون تعزیرات، هرگاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی مقرون به تمام پنج شرط ذیل باشد مرتکب به حبس و شلاق محکوم می‌شود و مرتکب سرقت تعزیری شده است:

  • سرقت در شب واقع‌شده باشد.
  • سارقین دو نفر یا بیشتر باشند
  • یک یا چند نفر از سارقان حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند
  • از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساختگی به‌کاربرده یا اینکه عنوان یا لباس مستخدم دولت را اختیار کرده یا برخلاف حقیقت خود را مأمور دولتی قلمداد کرده یا درجایی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا توابع آن است سرقت کرده باشند.
  • در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند

مجازات این نوع سرقت تعزیری حبس: از 5 تا 20 سال و شلاق تا 74 ضربه است.

انواع سرقت تعزیری:

سرقت‌ تعزیری که مستوجب اجرای حد نیستند، 3 دسته کلی زیر تقسیم می‌شوند:

  1. سرقت‌های خاص
  2. سرقت فاقد شرایط اجرای حد و موجب اخلال در نظم
  3. سرقت ساده مستوجب تعزیر

سرقت‌های خاص تعزیری:

سرقت‌هایی که شرایط مخصوص به خود رادارند و طی قوانین مختلف به‌طور ویژه مورد حکم قانونی قرارگرفته‌اند. ازجمله سرقت‌های تعزیری خاص که در قوانین مختلف آمده‌اند عبارت‌اند از:

  1. سرقت مسلحانه مقرون به آزار

هرگاه سرقت مقرون به آزار باشد و یا سارق مسلح باشد، سارق مطابق ماده 652 قانون تعزیرات مصوب 75، به حبس و شلاق محکوم می‌شود و اگر جرحی نیز واقع شود علاوه بر مجازات جرح به حداکثر مجازات مذکور محکوم می‌شود.

شدت آزار در سرقت تعزیری مسلحانه مقرون به آزار اهمیت ندارد بنابراین نواختن یک سیلی تا هر نوع جراحتی اعم از سطحی یا عمیق مشمول ماده خواهد بود به‌علاوه شرط سرقت تعزیری این است که آزار باید در حین سرقت و برای ارتکاب آن صورت بگیرد.

منظور از سلاح در این ماده، اعم از سرد یا گرم و پر یا خالی است اما سلاح تقلبی را شامل نمی‌شود اما هرگاه تعداد سارقان بیش از یک نفر باشد سرقت مقرون به آزار نبوده و مشمول سرقت مسلحانه گروهی در شب می‌شود.

مجازات سرقت تعزیری مسلحانه و مقرون به آزار:

مجازات حبس از 3 ماه تا 10 سال و شلاق تا 74 ضربه

اگر سرقت مسلحانه همراه با جرح باشد حداکثر مجازات حبس 10 سال و شلاق 74 ضربه و مجازات جرح خواهد بود.

  1. سرقت مسلحانه گروهی در شب

هرگاه سرقت در شب واقع شود و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یک نفر از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد درصورتی‌که محارب نباشند، مرتکب سرقت تعزیری بوده و به حبس و شلاق محکوم می‌شوند.

حتی نشان دادن سلاح نیز به صاحب‌مال ضروری نیست بلکه به‌صرف حمل سلاح عرفا تشدید مجازات سرقت تعزیری صورت می‌گیرد. در ماده مربوط به سرقت تعزیری و مسلحانه گروهی در شب یعنی م 654 قانون تعزیرات مصوب 75 منظور از سلاح سنگ و چوب نیست.

بیشتر بخوانید  وکیل دیوان اداری

جزای مرتکب یا مرتکبان به سرقت مسلحانه گروهی حبس از 5 تا 15 سال و شلاق تا 74 ضربه است و مرجع صالح رسیدگی به این نوع سرقت تعزیری بر اساس آرای وحدت رویه شماره 541، دادسرا و دادگاه انقلاب اسلامی است.

  1. سرقت مسلحانه از منازل

هرگاه یک یا چند نفر برای سرقت وارد منزل یا مسکن اشخاص شوند و حداقل یکی از آن‌ها حامل اسلحه باشد یا حتی هیچ‌یک از آن‌ها حامل سلاح نباشند اما در هنگام وقوع سرقت تعزیری، در مقام هتک ناموس برآیند به مجازات اعدام و یا حبس ابد محکوم خواهند شد. بر اساس ماده‌واحده قانون تشدید مجازات سارقین مسلح که وارد منزل یا مسکن اشخاص شوند. (مصوب تیرماه 1335)

  1. سرقت درراه‌ها و خیابان‌ها

هر کس درراه‌ها و شوارع به نحوی از انحا مرتکب راهزنی شود درصورتی‌که محارب نباشد بر اساس ماده 654 قانون تعزیرات به حبس و شلاق محکوم می‌شود. برای آن‌که فرد سارق، مرتکب سرقت تعزیری در نظر گرفته شود باید حتماً راهزنی یا سرقت به وقوع بپیوندد وگرنه صرف برهم خوردن امنیت مردم یا جاده مشمول حکم جرم محاربه است.

در مقابل، سارق مسلح و قطاع الطریق هرگاه با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم بزند و رعب و وحشت ایجاد کند محارب است و بر اساس ماده 185 به مجازات جرم محاربه محکوم می‌شود.

  1. سرقت مسلحانه از بانک و صرافی و جواهرفروشی

سرقت مسلحانه از بانک‌ها، صرافی‌ها، جواهرفروشی‌ها و به‌طورکلی هر محلی که وجوه نقد در آن باشد و تعداد سارقین دو یا چند نفر باشد و حداقل یکی از آن‌ها مسلح به سلاح گرم یا سرد باشد در صورت وقوع سرقت محکوم‌به حبس ابد، در صورت ارتکاب قتل به اعدام و در صورت عدم وقوع سرقت یا قتل به مجازات سرقت تعزیری ساده یعنی 10 سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم می‌شوند.

انواع سرقت تعزیری

  1. سرقت از اماکن عمومی فرهنگی و تاریخی:

هر کس اشیا و لوازم و همچنین مصالح و قطعات آثار فرهنگی و تاریخی را از موزه‌ها و نمایشگاه‌ها، اماکن تاریخی و مذهبی و یا سایر اماکنی که تحت حفاظت یا نظارت دولت است سرقت کند یا با علم به مسروقه بودن اشیای مذکور را بخرد یا پنهان کند درصورتی‌که مشمول عنوان حد نباشد به حبس محکوم می‌شود و مرتکب سرقت تعزیری شده است.

  1. کیف‌قاپی و جیب‌بری

هر کس مرتکب ربودن مال دیگری از طریق کیف زنی، جیب‌بری و امثال آن شود که روزمره با انواع مصادیق و اشکال آن روبه‌رو هستیم، به حبس و شلاق محکوم می‌شود.

  1. سرقت از مناطق حادثه‌دیده

هرگاه سرقت در مناطق سیل یا زلزله‌زده یا جنگی یا آتش‌سوزی یا در محل تصادف رانندگی صورت پذیرد و حائز شرایط حد نباشد مرتکب سرقت تعزیری به حبس و شلاق محکوم می‌شود.

  1. سرقت از امکانات و تأسیسات دولتی

هر کس بدون پرداخت حق انشعاب و اخذ انشعاب آب و برق و گاز و تلفن مبادرت به استفاده غیرمجاز از آب و برق و تلفن و گاز نماید، علاوه بر جبران خسارت به حبس تا 3 سال نیز محکوم می‌شود. مصداق بارز این نوع سرقت تعزیری، دست‌کاری انشعاب‌های آب و برق و گاز یا دست‌کاری کنتور است.

  1. سرقت اقوام ورشکسته

-54 اگر اقوام شخص ورشکسته بدون شرکت مشارالیه اموال او را از میان ببرند یا مخفی کنند یا پیش خود نگه‌دارند به مجازات سرقت تعزیری محکوم می‌شوند زیرا حق طلبکاران وی به اموال فرد ورشکسته تعلق می‌گیرد و مصداق تجاوز و تعدی به مال غیر خواهد بود.

  1. سرقت نظامیان

هر نظامی که اسلحه و مهمات متعلق به دولت، وسایل و لوازم نظامی (غیر از اسلحه و مهمات) وجوه و اجناس یا اشیا متعلق به دولت را سرقت نماید به حبس محکوم می‌شود (بر اساس مواد 88 -92 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح)

بیشتر بخوانید  ایراد رد دادرس در پرونده‌های حقوقی

سرقت فاقد شرایط اجرای حد و موجب اخلال در نظم عمومی

سرقتی که فاقد شرایط اجرای حد باشد و موجب اخلال در نظم یا خوف شود. اگرچه شاکی نداشته یا شاکی وی گذشت نموده باشد موجب حبس است.

 سرقت مقرون به شرایط پیش‌بینی‌شده در قانون

هرگاه سرقت جامع شرایط حد نباشد و مقرون به یکی از شرایط زیر باشد مرتکب به حبس و شلاق محکوم می‌شود:

  • سرقت درجایی که محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محله‌ای عمومی از قبیل مسجد و حمام و غیر این‌ها واقع شود
  • سرقت درجایی واقع‌شده باشد که به‌واسطه درخت و یا بوته یا پرچین یا نرده محرز بوده و سارق حرز را شکسته باشد
  • درصورتی‌که سرقت در شب واقع‌شده باشد
  • سارقین دو نفر یا بیشتر باشند
  • سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیده یا مال دیگری را در منزل مخدوم خود یا منزل دیگری که به‌اتفاق مخدوم به آنجا رفته یا شاگرد یا کارگر بوده و یا در محلی که معمولاً محل کار وی بوده از قبیل خانه، دکان، کارگاه، کارخانه یا انبار سرقت نموده باشد
  • هرگاه اداره‌کنندگان هتل و مسافرخانه و کاروانسرا و کاروان و به‌طورکلی کسانی که به اقتضای شغل اموالی در دسترس آنان است تمام یا قسمتی از آن را مورد دستبرد قرار دهند

سرقت تعزیری

مداخله در اموال مسروقه یا خریدوفروش مال دزدی

  • هر کس با علم و اطلاع یا باوجود قرائن اطمینان آور به اینکه مال درنتیجه ارتکاب سرقت به‌دست‌آمده است آن را به نحوی از انحا تحصیل یا مخفی نماید یا مورد معامله قرار دهد به شش ماه تا سه سال حبس و تا 74 ضربه شلاق محکوم می‌شود. بازار سید اسماعیل از دیرباز به خریدوفروش اموال مسروقه معروف بوده است! درصورتی‌که فرد با علم از این ماجرا مبادرت به خرید یا فروش اموال مسروقه نماید و دستگیر شود، مرتکب سرقت تعزیری محسوب می‌شود و مجازات خواهد شد.
  • درصورتی‌که متهم معامله اموال مسروقه را حرفه‌ی خود قرار دهد به حداکثر مجازات سرقت تعزیری موجب اخلال نظم عمومی یعنی 3 سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم می‌شود.
  • خود سارق به مجازات اخفا محکوم نمی‌شود چون هدف مبارزه باکسانی است که محرک سارق هستند و قید علم و اطلاع مرتکب یا وجود قراین اطمینان آور نسبت به مسروقه بودن قرینه‌ای است که اشخاصی غیر سارق مدنظر هستند و الا سارق خود از مسروقه بودن مال مطلع است.

مجازات انواع سرقت تعزیری

هرگاه سرقت مقرون به شرایط سرقت حدی و سایر مجازات ذکرشده در بالا نباشد مجازات حبس و شلاق خواهد داشت

در سرقت مسلحانه حبس 5 تا 15 سال و شال تا 74 ضربه تعیین‌شده است.

سرقت مقرون به پنج شرط مشدد دارای 5 تا 20 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق است.

در راهزنی غیر از محاربه 3 تا 15 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق پیش‌بینی‌شده است.

سرقت از موزه‌ها دارای 1 تا 5 سال حبس و کیف‌زنی دارای 1 تا 5 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق است.

سرقت از مناطق حادثه زده مستوجب 1 تا 5 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق هست.

تخفیف در سرقت تعزیری

هرچند در جرائم گوناگون، تخفیف و تشدید در قانون وجود دارد، در صورت تکرار سرقت تعزیری مجازات سارق حسب مورد حداکثر مجازات مقرر در قانون خواهد بود و در تکرار جرم سرقت درصورتی‌که سارق سه فقره محکومیت قطعی به اتهام سرقت داشته باشد، دادگاه نمی‌تواند از جهات مخففه استفاده کند.

دادگاه علاوه بر حکم به مجازات سرقت تکلیف اموال مسروقه و حکم به استرداد آن‌ها را نیز باید تعیین نماید.

این نوشته در بلاگ ارسال شده است. این لینک مستقیم به این نوشته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .